|
Những
nỗi lo từ… sông Dinh (Khánh Hòa) |
||||||
|
|
||||||
Trước đây, sông
Dinh (Ninh Hòa, Khánh Hòa) hiền hòa, thơ mộng là thế;
nhưng bây giờ, con sông này lại trở thành nỗi ám
ảnh của người dân sống hai bên bờ, nhất
là vào mùa mưa bão… Đã 10 năm rồi tôi mới
có dịp trở lại xã Ninh Phú (Ninh Hòa). Trong trí nhớ
của tôi ngày ấy, hình ảnh dòng sông Dinh thật hiền
hòa và thơ mộng. Bây giờ quay lại, tôi thấy hụt
hẫng vì con sông đang dần rộng ra. Hàng trăm bụi
tre tốt tươi ngày trước giờ ngã rạp,
trơ trọi, vật vờ giữa dòng nước. Con
đường huyết mạch của xã bị nước
sông dâng cao, cuốn đi nhiều lớp đất trên bề
mặt, để lộ những “ổ voi” lầy lội…
Nỗi khắc khoải, lo âu hiện rõ trên từng khuôn mặt
người dân sống bên bờ sông Dinh… Vật vã vì lũ Ngôi nhà của chị Phan
Thị Thanh Tâm - thôn Phú Hội Bắc 2 (Ninh Phú) ngày trước
cách dòng sông đến mấy chục mét, sau nhà có một
bụi tre to, tỏa bóng mát rượi. Thế nhưng, mấy
năm nay, dòng sông cứ lấn dần, lấn dần và
cuốn trôi luôn mấy chục mét đất của nhà chị
Tâm. Bụi tre - được xem là “bờ kè” bảo vệ
ngôi nhà giờ cũng bị bật gốc, nằm chỏng
chơ dưới dòng nước. Thấy nguy hiểm nên
vợ chồng chị Tâm phải dùng đá đổ xuống
bờ sông để bảo vệ móng nhà nhưng “không ăn thua”. Vợ chồng chị Tâm lúc nào
cũng sống trong lo âu, thắc thỏm, không biết số
phận của ngôi nhà sẽ đi đâu, về đâu?
“Ngày đó, nhà tôi cách bờ sông hơn 15m nhưng bây giờ
(sau hơn 7 năm), nước sông đã mấp mé bên móng
nhà. Trận lũ vừa qua (giữa tháng 11-2008), cả
khu vực này bị nước cô lập hoàn toàn. Mấy
ngày liền, vợ chồng tôi không ai dám ngủ vì sợ
nước cuốn trôi lúc nào không hay. Nước lên tới
đâu, chúng tôi kê giường tới đó cho hai con ngồi,
còn vợ chồng lội nước đi vô đi ra sau
nhà canh chừng. Khổ vậy nhưng cứ phải bám
nơi này để sống, chứ bây giờ biết
chuyển đi đâu?” - chị Tâm thở
dài tâm sự. Chị Phan Thị Hồng
- một người dân ở gần đó cho biết:
Đợt mưa lũ vừa rồi, nhà chị bị
ngập đến gần nửa nhà. Ngoài sông, nước
chảy ầm ầm trông rất hung dữ. Người
lạ đến đây, chắc cũng chẳng ai dám ở.
Nước lên nhanh, mạnh, xô ầm ầm vào tường,
cả nhà chị nơm nớp lo sợ. Đêm, ai cũng
thức trắng để nghe ngóng tình hình, chỉ mong cho
cảnh mưa lũ mau qua để ổn định cuộc
sống. Bà Trần Thị Bịp -
một người dân sống bên bờ sông Dinh mấy chục
năm kể lại: Ngày xưa, phía sau nhà bà không chỉ
có những bụi tre mà còn có cả một dãy nhà. Nhưng
đến mùa lũ, nhà nào cũng bị sạt lở nên
mấy hộ dân ở đây đã chuyển đi nơi
khác. Giờ thì đến lượt nhà bà Bịp, trận
lũ vừa rồi, nước sông đã “gặm nhấm”
đến chân móng căn nhà. “Từ hôm mưa đến
nay, không ai trong nhà dám bước chân xuống bếp vì
không biết nó sẽ sập lúc nào” - bà Bịp thở dài.
Ngược theo sông Dinh, gần sát cầu Tiên Du, mưa
đã tạnh vài ngày nhưng cánh đồng vẫn ngập
trong biển nước. Ngôi nhà của chị Đinh Thị
Trang gần như bị cô lập khi phía trước là
cánh đồng nước mênh mông, sau là sông Dinh chảy
cuồn cuộn. 10 năm qua, những ngày nước lớn,
đêm nào vợ chồng chị cũng thức trắng
để canh chừng nước. Chị Trang cho biết:
“Nếu không làm kè sớm, không biết đến mùa lũ
năm sau, căn nhà này có còn hay không?” Đây cũng là nỗi
lo thường nhật của người dân sống hai
bên bờ sông Dinh. Bao giờ mới xây kè cho
sông?
Kè sông Dinh có tổng chiều
dài khoảng 4.356m, đi qua các địa phương:
Ninh Đông, thị trấn Ninh Hòa, Ninh Giang, Ninh Phú và tiếp
giáp xã Ninh Hà; trong đó đoạn kè dài nhất ở xã
Ninh Phú. Một bên ở hạ lưu sông Dinh, bên kia là sông
Đá Hàn, vào mùa mưa lũ, Ninh Phú ngập chìm trong biển
nước, hàng trăm hec-ta hoa màu, ruộng vườn…
bị tàn phá. Một tuần sau trận lũ, trong khi ở
các xã lân cận nước trên cánh đồng đã rút hết
thì tại Ninh Phú, nước vẫn lênh láng khắp
nơi. Trước năm 1998,
nước sông đã cuốn trôi 4 nhà dân ở xã Ninh Phú.
Trận lũ vừa qua, khoảng 80% hộ dân xã này bị
ngập nước; 4 nhà sập hoàn toàn, 7 nhà bị tụt
vách. Tổng thiệt hại từ đầu mùa mưa
đến nay khoảng gần 800 triệu đồng. Ông Nguyễn Dấy - Chủ
tịch UBND xã Ninh Phú cho biết: Trung bình mỗi năm,
đoạn sông nào chưa làm kè đều bị nước
“ăn” vào 5-10m, các khúc cua bị xói mòn khoảng 10-12m. Hiện
xã có 70/100 hộ dân sống 2 bên bờ sông Dinh nằm trong
vùng nguy hiểm. Đến thời điểm này, sông
đã rộng ra thêm 30m - gấp đôi ngày xưa. “Người
dân sống ở đây đã lâu, chấp nhận sống
chung với lũ. Mong muốn của bà con là kè và
đường giao thông sớm được xây để
gia cố, bảo vệ các ngôi nhà, không gây nguy hiểm
đến tính mạng người dân” - ông Dấy cho biết.
Mấy năm nay, lũ lụt đã làm đường
liên xã hư hỏng nặng. Theo ông Dấy, mỗi
năm, huyện cấp kinh phí hàng chục triệu đồng
để xã gia cố những đoạn xung yếu của
bờ sông nhưng gia cố xong, sau trận lũ đâu lại
vào đấy. Việc gia cố này chỉ mang tính tạm
thời, về lâu dài cần phải xây bờ kè và
đường để ngăn chặn tình trạng nhà
cửa, đất đai, tài sản của người
dân… bị nước cuốn trôi. Năm 2005, UBND huyện
đã lập dự án “Kè bảo vệ
hai bờ sông Dinh”. Dự án chia làm 3 giai đoạn
(GĐ): GĐ 1 từ năm 2005 - 2006, GĐ 2 từ 2006 -
2007 và GĐ 3 năm 2007 - 2008. Tổng mức đầu
tư ban đầu hơn 20 tỷ đồng; trong
đó nguồn vốn của Trung ương 12 tỷ
đồng, tỉnh 8 tỷ đồng. Đến nay, dự
án đã hoàn thành GĐ1 và 2. Riêng GĐ
3, do giá cả vật liệu leo thang nên dự án có sự điều chỉnh tăng vốn
(từ 20 tỷ tăng lên 25 tỷ đồng). Do
đó, năm 2009, dự án mới hoàn
chỉnh.
Bên cạnh đó, huyện
đã lập thêm dự án “Đê kè chống
xói lở hai bờ sông Dinh”. Dự án đã được
UBND tỉnh ký duyệt, với tổng vốn đầu
tư hơn 92 tỷ đồng, từ vốn vay của
Ngân hàng Thế giới. Trong đó, chi phí đền bù, giải
phóng mặt bằng hơn 20 tỷ đồng; 105 hộ
bị giải tỏa trắng và được tái định
cư tại Khu dân cư Bắc và thôn 1 - thị trấn
Ninh Hòa. Dự án kéo dài từ năm 2009
đến năm 2012. “Dự án này sẽ góp phần hoàn
chỉnh bờ kè hai bên sông Dinh” - ông Phạm Châu Khải -
Phó Giám đốc Ban quản lý dự án các công trình xây dựng huyện Ninh Hòa cho biết. Theo ông Trần Công Hoán - Phó
Chủ tịch UBND huyện Ninh Hòa, huyện đang kiến
nghị với tỉnh về việc kết hợp với
2 dự án trên làm đường giao thông dọc 2 bờ
kè sông Dinh. Kế hoạch là vậy, nhưng việc hoàn
thành dự án sớm hay muộn phụ
thuộc vào việc giải ngân của nguồn vốn
vay Ngân hàng Thế giới. Người dân sống 2
bên bờ sông Dinh đang hy vọng dự án
kè sông Dinh sớm hoàn thành, chấm dứt những tháng
ngày lo âu, thắc thỏm mỗi khi lũ về… |
Sưu tầm từ
báo Khánh Hoà bởi Ngô Thục Hớn